Muzeum Zamkowego w Pszczynie (...) nieuszkodzony, zdemolowany jedynie przez żołnierzy. Na razie nie zajęty. (…) stawiam wniosek, aby zamek wraz z parkiem zająć na Muzeum i nie pozwalać kwaterować w nim oddziałom wojskowym. kpt. Stanisław Mrowczyk, 1945

W tym roku Muzeum Zamkowe w Pszczynie obchodzi Jubileusz 80-lecia działalności. Instytucja otwarta dla publiczności dokładnie 9 maja 1946 roku od dziesięcioleci stanowi ważny punkt na mapie polskich muzeów-rezydencji. Przez lata budowała pozycję instytucji kulturalnej strzegącej nie tylko lokalnego dziedzictwa, ale także miejsca nowocześnie zarządzanego, zdobywając liczne laury krajowe i zagraniczne. Dowodem jej pozycji jest imponująca frekwencja, która w ostatnim roku przekroczyła 200 tys. osób.
Muzeum Zamkowe w Pszczynie obecnie obejmuje cztery budynki: Zamek, Stajnie Książęce, Zameczek Myśliwski Promnice oraz Oficynę zamkową. Te dwa ostatnie poddawane są obecnie kompleksowym pracom rewitalizacyjnym, realizując tym samym długofalowe plany odzyskiwania i rewitalizacji zabytków pierwotnie powiązanych z rezydencją pszczyńską.
Od 1946 roku, jako jedna z najważniejszych placówek muzealnych regionu, konsekwentnie rozwija nowe obszary działalności, uzupełniając tradycyjne formy prezentacji o nowoczesne środki wyrazu. Muzeum Zamkowe w Pszczynie jako pierwsze w Polsce rozpoczęło projekt mający na celu radiofonizację ekspozycji. Już w lutym 1961 roku działały pierwsze aparaty - mechaniczni przewodnicy dla zwiedzających. Pierwsza instalacja składała się z dwóch magnetofonów szpulowych marki RFT „Smaragd” wraz ze wzmacniaczami i głośnikami. Wszelkie nagrania tekstów dla celów wystawienniczych w języku polskim, francuskim, rosyjskim, angielskim i czeskim realizował Zakład Usług Wideofonicznych Wifon-Polfel z Warszawy. Radiooprowadzanie zakończono na przełomie 1968 i 1969 roku. Przez kolejne lata chętnym do poznania ekspozycji Muzeum na powrót towarzyszyli przewodnicy.
Szczególnym momentem w historii instytucji było uznanie zespołu zamkowo-parkowego w Pszczynie za Pomnik Historii w 2021 roku - to jedno z najwyższych wyróżnień w polskim systemie ochrony zabytków, potwierdzające wyjątkową wartość miejsca w skali kraju. Muzeum Zamkowe w Pszczynie zajmuje szczególne miejsce na mapie muzycznej Polski jako przestrzeń żywego kontaktu z muzyką dawną. Zainicjowany w 1979 roku przez ówczesnego dyrektora Muzeum, dra Janusza Ziembińskiego, Międzynarodowy Festiwal Muzyczny „Wieczory u Telemanna” poświęcony jest twórczości Georga Philippa Telemanna - wybitnego kompozytora epoki baroku, związanego z rodem Promnitzów jako nadworny kapelmistrz hr. Erdmanna II von Promnitza w Żarach - oraz szerzej muzyce tej epoki