Rok 1922 w Pszczynie - czas przełomów

Kiedy w 2018 roku Polska obchodziła stulecie odzyskania niepodległości, uroczyste obchody tej rocznicy odbyły się także w Pszczynie. Warto pamiętać jednak, iż rok 1918, poza zakończeniem I wojny światowej, wniósł niewiele zmian w życie ówczesnych pszczynian, a miasto nadal pozostawało częścią państwa niemieckiego. Pszczyna swojego „roku 1918” doświadczyła cztery lata później. Dopiero w czerwcu 1922 roku administrację nad miastem przejęli Polacy. Zmiana przynależności państwowej przyniosła dla mieszkańców prawdziwy przełom w wielu dziedzinach życia.

Geneza roku 1922 na ziemi pszczyńskiej była jednak inna niż roku 1918 na ziemiach polskich. Te ostatnie odzyskały suwerenność po ponad wieku uzależnienia od trzech zaborców. Pszczyna pod zaborami nigdy nie była, bowiem jej polityczna więź z państwem polskim została zerwana już w XIV wieku, kiedy miasto wraz z całą okolicą dostało się we władanie czeskie.
Włączenie Pszczyny w granice Polski w 1922 roku było bezpośrednią konsekwencją decyzji Rady Ambasadorów - międzynarodowego organu wykonawczego zawartego po zakończeniu I wojny światowej traktatu wersalskiego. Wymienione gremium, złożone z przedstawicieli Wielkiej Brytanii, Włoch, Japonii i Stanów Zjednoczonych, podjęło decyzję o podziale Górnego Śląska w październiku 1921 roku. Na mocy tej decyzji powiat pszczyński wraz z ośmioma innymi powiatami stał się częścią nowo utworzonego województwa śląskiego. Podziału ziemi górnośląskiej w takich proporcjach, w jakich został on wówczas dokonany, prawdopodobnie nie byłoby, gdyby nie III powstanie śląskie. Wyniki przeprowadzonego bowiem przed wybuchem ostatniego z powstań plebiscytu, a więc głosowania ludności zamieszkującej Górny Śląsk nad przynależnością państwową, dawały przewagę stronie niemieckiej. Warto podkreślić jednak, iż mieszkańcy powiatu pszczyńskiego w zdecydowanej większości opowiedzieli się wtenczas za Polską, a zatem losy tego obszaru już przed decyzją Rady Ambasadorów były przesądzone.

Jarosław Zawisza
powrót

Więcej znajdziesz w Głosie Pszczyńskim

Aktualny numer

Numer 5 (12 maja 2022r.)

Archiwum numerów

  • Numer 4, 14 kwietnia 2022r.
  • Numer 3, 17 marca 2022r.
  • Numer 2, 17 lutego 2022r.
  • Numer 1, 20 stycznia 2022r.
  • Numer 12, 16 grudnia 2021r.
  • Numer 11, 18 listopada 2021r.
więcej