Nathan Bartenstein - sługa pszczyńskiej synagogi

Wchodząc na pszczyński cmentarz żydowski w pierwszym rzędzie, nieopodal ogrodzenia, natknąć się można na skromną stelę z szarego granitu. Upamiętnia ona zmarłego w 1929 roku Nathana Bartensteina, lokalnego handlarza, który w swych ostatnich latach - już w czasach polskich - pełnił funkcję szamesa, czyli sługi miejscowej synagogi, będąc również ostatnim tego typu urzędnikiem w pszczyńskiej gminie, który wywodził się ze społeczności Żydów niemieckich.

Nathan Bartenstein przyszedł na świat 15 czerwca 1858 roku we wsi Rudno niedaleko Gliwic w religijnej rodzinie żydowskiej. Był jednym z kilkorga dzieci niezbyt zamożnego handlarza Gersona Hirschela Bartensteina (1806 -1867, zm. w Gliwicach) i Rosalii (Rachel) z domu Münzer (zm. w Kuźni Raciborskiej), którzy z czasem przeprowadzili się do Trynku.
7 października 1881 roku - będąc kupcem zamieszkałym w Gliwicach - wziął w Bytomiu ślub z Minną, córką karczmarza Heymanna Freunda i Charlotty z domu Herzberg, urodzoną 12 sierpnia 1856 roku we wsi Wieszowa niedaleko Tarnowskich Gór. Udało się ustalić personalia ich dwóch córek. Pierwsza - Emma - przyszła na świat 18 grudnia 1882 roku w Gliwicach, kolejna - Friederike - 8 stycznia 1886 roku w Dorocie w domu kupca Abrahama Bergera. W akcie urodzenia drugiej zapisano, że rodzice pochodzą z Brzezinki koło Mysłowic, co sugeruje, że w Dorocie przebywali czasowo.
Postanowieniem Królewskiego Sądu Krajowego w Bytomiu z 14 listopada 1889 roku, małżeństwo Bartensteinów zostało rozwiązane. Dzieci pozostały z matką, która 29 października 1896 roku w Bytomiu ponownie wyszła za mąż przyjmując nazwisko Scharf. Po jakimś czasie wszyscy przeprowadzili się do Katowic. Wiadomo, że w 1913 roku Minna już nie żyła.

Sławomir Pastuszka
Opracowano przede wszystkim na podstawie
zasobów Archiwum Państwowego w Pszczynie
powrót

Więcej znajdziesz w Głosie Pszczyńskim

Aktualny numer

Numer 14 (11 października 2019r.)

Archiwum numerów

  • Numer 13, 20 września 2019r.
  • Numer 12, 29 sierpnia 2019r.
  • Numer 11, 31 lipca 2019r.
  • Numer 10, 11 lipca 2019r.
  • Numer 9, 13 czerwca 2019r.
  • Numer 8, 23 maja 2019r.
więcej