Isidor Wolff - kupiec i wydawca pocztówek

Kiedy ktoś nas zapyta, kto był wydawcą pszczyńskich pocztówek, na myśl przychodzą bez wątpienia dwa nazwiska - August Krummer i Alfons Lokay. Jednak w Pszczynie funkcjonowało kilka małych oficyn wydawniczych. Właścicielem jednej z nich był Isidor Wolff, który pozostawił po sobie kilkadziesiąt pocztówek przedstawiających miejsca w Pszczynie i Goczałkowicach. Każda z nich opatrzona była sygnaturą: „Verlag J. Wolff, Pleß”.

Isidor (Isaac) Wolff urodził się 27 lutego 1870 roku w Piasku, jako syn miejscowego karczmarza Hermanna Jeremiasa Graetzera (1845-1909) i jego żony Rosalii z domu Wolff (1848-1917), oboje wyznania mojżeszowego. Rodzice Isidora ślub w obrządku żydowskim zawarli zapewne w 1869 roku, a jego rejestracji dokonali dopiero 6 września 1871 roku w Pszczynie. Stąd, zgodnie z prawem niemieckim, w chwili narodzin Isidor był dzieckiem nieślubnym i zamiast nazwiska ojca otrzymał nazwisko matki. Jego młodsze rodzeństwo nosiło już nazwisko Graetzer.
W księdze meldunkowej odnajdujemy informację, że 15 lipca 1895 roku Isidor wrócił z Wrocławia i zamieszkał w kamienicy przy Rynku pod numerem 9, która wówczas należała do Paula Hübnera, w latach 1887-1893 burmistrza Pszczyny. 21 września 1895 roku dołączyła do niego właśnie co poślubiona żona Bertha z domu Krebs, urodzona w 1871 roku w Lublińcu. W kamienicy (dzisiaj lokal kawiarni Pszczynianka) otworzył sklep dwubranżowy z artykułami papierniczymi i wyrobami tytoniowymi.
W licznych reklamach, które zamieszczał w pszczyńskiej prasie, oferował szeroki asortyment towarów. Dla przykładu w 1899 roku polecał m.in. książki dla młodzieży, albumy, albumy fotograficzne, elegancką papeterię, notesy, teczki, pocztówki, kalendarze, portmonetki oraz szeroki wybór galanterii skórzanej, przyborów szkolnych i biurowych. Z artykułów tytoniowych polecał cygara hamburskie i bremeńskie we wszystkich przedziałach cenowych, cygara importowane z Hawany i prawdziwe cygara holenderskie, papierosy renomowanych fabryk: Gebr. Kiryazi z Kairu, Dimitrino&Co z Kairu, Fabrik Sultan z Wrocławia i Compagnie Laferme z Drezna, a także papierosy medyczne.
W kolejnych latach rozszerzał swój asortyment, polecając poszczególne marki papierosów. Jak się dowiadujemy z reklam z 1918 roku, cygara można było kupić w przedziale cenowym od 50 do 80 fenigów, a papierosy Salem-Aleikum za 6,5 feniga. W 1921 roku w pszczyńskiej prasie pojawiły się ostatnie reklamy ze sklepu Wolffa, w których polecał papierosy w fabrycznych cenach następujących marek: Rarität, Pteo, Salem, Begler-Beg, Dicke Bohnen, Okassa oraz Sulina.
reklama
W 1921 roku Isidor Wolff po raz ostatni uczestniczył w wyborach do władz Gminy Synagogalnej w Pszczynie, o czym dowiadujemy się z dokumentacji przechowywanej w pszczyńskim archiwum. Podczas wyborów do Rady Reprezentantów z 24 stycznia został wybrany na stanowisko zastępcy reprezentantów. Uczestniczył także 9 maja jako czynny wyborca w wyborach do zarządu gminy.
1 grudnia 1921 roku Isidor Wolff na łamach pszczyńskiej prasy poinformował swoich klientów, że sprzedał swój sklep Sylwestrowi Wonsowi. Następnie wraz z rodziną opuścił Pszczynę i przeprowadził się do Wrocławia. Zamieszkał przy Victoriastrasse 41. Zmarł 20 stycznia 1928 roku i został pochowany na nowym cmentarzu żydowskim przy ul. Lotniczej (pole 23b, numer 19).
W Piasku pozostały jego dwie siostry: Selma, wdowa po Ludwigu Schüftanie, właścicielka miejscowej cementowni i Flora, wdowa po Hugonie Wartenbergeru, właścicielka miejscowej karczmy.

Sławomir Pastuszka


Pocztówki i reklamy ze zbiorów autora.
Opracowano głównie na podstawie zasobów Archiwum Państwowego w Pszczynie.
powrót

Więcej znajdziesz w Głosie Pszczyńskim

Aktualny numer

Numer 14 (11 października 2019r.)

Archiwum numerów

  • Numer 13, 20 września 2019r.
  • Numer 12, 29 sierpnia 2019r.
  • Numer 11, 31 lipca 2019r.
  • Numer 10, 11 lipca 2019r.
  • Numer 9, 13 czerwca 2019r.
  • Numer 8, 23 maja 2019r.
więcej