Rośliny ozdobne jako baza pokarmowa dla pożytecznej entomofauny (cz. 2)

Tworząc lub rekonstruując tereny zielone pod kątem bazy pożytkowej dla entomofauny uwzględnić należy szczególnie różnorodność i termin kwitnienia roślin (praktycznie termin dostarczania pokarmu dla owadów).

W naturze większość roślin zakwita w okresie wiosennym i wczesnoletnim. W związku z tym, najbardziej odczuwalne niedobory pokarmowe przypadają na drugą połowę lata i jesień. W tym czasie rodziny pszczele przygotowują się do zimowli, a inne gatunki dziko żyjące wychowują osobniki pokolenia zimowego. Od dostępności pokarmu w tym czasie zależy kondycja i liczebność populacji zimujących, a co za tym idzie, stan populacji owadów zapylających w następnym sezonie wegetacyjnym. Nie mniej ważna od obfitości pokarmu jest jej różnorodność. Podstawowym pokarmem owadów zapylających jest pyłek kwiatowy i nektar. Surowce te, wprawdzie wyjątkowo odżywcze, pozyskiwane z jednego źródła, nie mogą w pełni zaspokoić potrzeb pokarmowych wyjątkowo szybko rozwijających się larw, a co za tym idzie, zapewnić docelowo silnych i odpornych osobników dorosłych. Duża różnorodność roślinna siedliska zwiększa jego wartość i atrakcyjność dla entomofauny. Znaczna część ozdobnych roślin kwiatowych, poza walorami estetycznymi, posiada cenne wartości użytkowe (zioła, przyprawy). Niestety, współczesne trendy tworzenia ogrodów przydomowych i terenów zielonych najczęściej nie uwzględniają przedstawionych aspektów - nisko strzyżone murawy z dużym udziałem roślin iglastych nie stanowią większej wartości dla owadów zapylających.
W naszej strefie klimatycznej polecić można co najmniej kilkaset cennych gatunków roślin ozdobnych do zastosowania w zależności od stanowiska, przeznaczenia i powierzchni do zagospodarowania (drzewa i krzewy, byliny, rośliny dwuletnie i jednoroczne). Nie sposób je bliżej przedstawić w krótkim artykule. Poniżej przedstawiamy jedynie wybrane, szczególnie przydatne. Zachęcamy jednak do skorzystania z fachowej literatury (Zbigniew Kołtowski, Wielki Atlas Roślin Miododajnych, Przeds. Wyd. Rzeczpospolita, 2006) lub odwiedzenia podanych stron internetowych, gdzie można znaleźć praktyczne informacje o uprawie i pielęgnacji oraz producentach roślin pożytkowych (www.ogrodnikmorawski.pl,
www.roslinkialinki.ox.pl.

Trędowniki
Trędownik bulwiasty (Scrophularia nodosa) występuje pospolicie na terenie całej Polski. Dobrym stanowiskiem dla trędownika są tereny wilgotne, zarośla, półcień. Osiąga wysokość ok. 1 m. Zakwita w maju, czerwcu. Ponowne kwitnienie przypada na wrzesień. Wydajność miodowa wynosi 700 kg/ha Jest najbardziej miododajną rośliną z polskich rodzimych roślin. Równie miododajny, choć mniej rozpowszechniony, jest trędownik skrzydlaty. Uprawa trędowników jest łatwa i nie nastręcza trudności. Rozmnaża się je z nasion i przez podział. Są roślinami leczniczymi.

Kocimiętki
Kocimiętka naga (Nepeta nuda) jest rośliną wysoko miododajną i aromatyczną. Nie ma dużych wymagań glebowych. Dobrze rośnie na stanowiskach suchych. Jest bardzo trwałą rośliną. Zakwita na przełomie czerwca i lipca. Ponowne kwitnienie przypada na wrzesień. Wydajność miodowa 900 kg/ha, pyłkowa ok. 50 kg/ha. Warta polecenia jest też kocimiętka właściwa (Nepeta cataria) i kocimiętka cytrynowa (N. citrodora), których wydajność miodowa wynosi 200 kg/ha. Kocimiętka Fassena jest najniższą i najwcześniej kwitnącą rośliną (kwiecień). Wszystkie kocimiętki dobrze rozmnażają się z wiosennego siewu.

Kłosowce
Kłosowiec fenkułowy (Agastache foeniculum) jest rośliną leczniczą. Dorasta do 120 cm. Kwitnie w czerwcu, lipcu przez okres 7-8 tygodni (kwiaty fioletowe). Wydajność miodowa najwyższa z kłosowców wynosi 600 kg/ha, pyłkowa 160 kg/ha. Kłosowiec pomarszczony (Agastache rugosa), zwany koreańską miętą, dorasta do 150 cm (kwiaty białe). Jego wydajność miodową szacuje się na 500 kg/ha, pyłkowa wynosi ok. 100 kg. W celu poprawy pożytków pszczelich uprawia się również kłosowca olbrzymiego (A.nepetoides) i meksykańskiego (A.mexicana) o zbliżonych wartościach miododajnych .
Serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca). Roślina lecznicza. Rośnie na glebach żyznych, zasobnych w azot. Osiąga wysokość 2 m. Kwitnie w czerwcu, lipcu. Wydajność miodowa 300-400 kg/ha, pyłkowa ok. 45 kg/ha. Sieje się w rzędy co 50 cm wiosną i wczesną jesienią. Daje dużo samosiewów. Trwała bylina.

Czosnek cuchnący (Allium odorum) jest mało znaną byliną kwitnącą późnym latem. Można uprawiać go z rozsady lub siać bezpośrednio do gruntu w rzędy co 50 cm. Roślina długowieczna, nie wymagająca specjalnej pielęgnacji. Można przypuszczać, że jako jeden z gatunków licznej podrodziny czosnkowych, ma jej znane lecznicze właściwości. Jest masowo odwiedzany przez pszczoły od wczesnych godzin rannych przez cały okres kwitnienia. Zakwita w roku siewu. Kwitnie corocznie, powiększając jednocześnie kępę cebulek, nie wymagających wykopywania. Polecamy tę roślinę jako późno kwitnącą, atrakcyjną dla pszczół i z całą pewnością leczniczą.
2
3
Werbesina (Verbesina encelioides). Roślina jednoroczna, łatwa w uprawie. Rośnie szybko, osiągając wysokość ok. 1 m. Siejemy ją dopiero końcem maja, gdyż młode siewki są wrażliwe na niskie temperatury. Siew w rzędy co 70 cm pozwala na optymalny rozwój rośliny. Szybkie tempo wzrostu sprawia, że kwitnie już miesiąc od momentu wysiewu. Istotne jest to również przy pielęgnacji. Roślina mocno się krzewi, nie dopuszczając do nadmiernego zachwaszczenia uprawy. Kwitnie do późnej jesieni, większe przymrozki kończą jej wegetację. Wydajność miodowa i pyłkowa nie jest jeszcze zbadana, lecz można wywnioskować, że jest bardzo atrakcyjna dla pszczół i innych zapylaczy. Jest tłumnie odwiedzana nawet w największe susze. Zbiór nasion jest łatwy i ze względu na dość długi okres kwitnienia wymaga systematyczności. Nie zebrane nasiona osypują się, dając samosiewy.

Wiesław Londzin, Wojciech Morawski, Jakub Skop
Stowarzyszenie Pszczelarzy Ziemi Pszczyńskiej


5

Dofinansowano ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach
,,Treści zawarte w publikacji nie stanowią oficjalnego stanowiska organów Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach"
powrót

Więcej znajdziesz w Głosie Pszczyńskim

Aktualny numer

Numer 2 (19 lutego 2021r.)

Archiwum numerów

  • Numer 1, 21 stycznia 2021r.
  • Numer 12, 18 grudnia 2020r.
  • Numer 11, 20 listopada 2020r.
  • Numer 10, 16 października 2020r.
  • Numer 9, 18 września 2020r.
  • Numer 8, 21 sierpnia 2020r.
więcej