Z dziejów rodziny Raschdorff

Drugiego lipca mija 190. rocznica urodzin Juliusa Carla Raschdorffa, sławnego architekta, rodem z Pszczyny. Jego ojciec Joseph urodził się w 1786 roku jako najstarszy syn Ignatza, właściciela dóbr w Ścinawicy (Steinwitz) koło Kłodzka.

Z zawodu mistrz ciesielski, z wyznania katolik, Joseph Raschdorff zawarł 24 listopada 1817 roku w pszczyńskim ewangelickim kościele małżeństwo z 15-letnią Anną Caroline Kłapsia (ur. 26.09.1802), najstarszą córką nieżyjącego już Georga, handlarza mąką i Anny z domu Simon. Jako ówczesne miejsce zamieszkania Josepha podano Kępę. Małżonkowie J. i A. Raschdorffowie posiadali troje dzieci. O najstarszym synu Robercie wiadomo, że kontynuował zawód ojca i osiedlił się w Raciborzu. W opolskiej gazecie urzędowej z 29 października 1857 roku ukazało się ogłoszenie, że mistrz ciesielski Raschdorff z Raciborza otrzymał zezwolenie na prowadzenie agendy firmy ubezpieczeniowej „Phönix” z Frankfurtu.
hist
Ósmego maja 1820 roku przyszła na świat córka Josepha, Caroline Sophie. Ceremonia chrztu odbyła się w kościele ewangelickim. W księdze metrykalnej zarejestrowano chrzestnych: Johanna Sporna chirurga z Białej i matkę położnicy, Annę, po pierwszym mężu Kłapsia, po drugim Zawischa. Wpisując ojca dziecka pastor zanotował - Joseph Raschdorff in Fohlengarten - co mogło oznaczać, że rodzina mieszkała na północ od zamku. Na dziewiętnastowiecznych planach zaznaczono, że w tej części parku wypasano źrebięta (w języku niemieckim „Fohlen”) stadniny książęcej. Wśród znajdujących się opodal zabudowań znajdował się też magazyn budowlany. 18 listopada 1838 roku Caroline zawarła związek małżeński z Eduardem Wehowskim, wdowcem lat 31, właścicielem młyna w Zarzynie (prawdopodobnie obecnie Ćwiklice). Ślub jak i chrzest dzieci zarejestrowano w pszczyńskich ewangelickich księgach metrykalnych. Natrafiono w nich na następujące dokumenty urodzeń: syna Ferdinanda Oswalda 5 sierpnia 1839 roku na przedmieściu Pszczyny, syna Eduarda Juliusa 1 lipca 1842 roku w Zarzynie oraz córki Marie Caroline 29 października 1853 roku, też w Zarzynie. Ostatnie lata życia Caroline Wehowski spędziła w Pszczynie, gdzie zmarła 24 czerwca 1898 roku. Fakt ten zgłosił w Urzędzie Stanu Cywilnego syn Ferdinand, zarządca stawów rybnych.
Najmłodsze dziecko małżeństwa J. i A. Raschdorffów, Julius Carl (brat Roberta i Caroline) urodził się 2 lipca 1823 roku - jak wpisano do księgi - na Sznelowcu i został ochrzczony w kościele katolickim pw. Wszystkich Świętych w Pszczynie. W tym czasie jego ojciec był zatrudniony jako cieśla w książęcym urzędzie budowlanym. W instrukcji księcia Ludwika Anhalt - Koethen wydanej 30 marca 1822 roku dla Puscha, kierownika urzędu, wymieniono podlegającego mu cieślę Raschdorffa. Po kilku latach został zwolniony ze służby. Nastąpiło to 1 marca 1829 roku. Dwa lata później Joseph Raschdorff figuruje w wykazie osób, które uzyskały zezwolenie państwowych władz rejencji opolskiej do wykonywania rzemiosła budowlanego. W 1829 roku zakupił za 900 reńskich talarów dom nr 135, zarejestrowany przy Polskim Przedmieściu lub później przy ulicy Dworcowej 1. Poprzednimi właścicielami budynku byli: do 1787 roku Johan Mittmann, następnie Ignatz Klein i jego syn Joseph. Z informacji zawartych w ankiecie dotyczącej nieruchomości, a rozesłanej przez władze miejskie do celów podatkowych wiadomo, że na posesji Raschdorffów znajdował się parterowy, trzypokojowy dom z ogrodem, stajnia i szopa. Ze spisów ludności sporządzonych w 1843 i 1846 roku wynika, że oprócz właścicieli mieszkał tam wnuk Ferdinand Wehowski oraz kupiec wyznania mojżeszowego Wolf Armuth z małżonką Heleną. W zachowanych aktach budowlanych często wymienia się mistrza ciesielskiego Josepha Raschdorffa, wykonującego prace remontowo - budowlane na terenie Pszczyny i okolicy, m. in. przy wznoszeniu nowej wieży kościoła pw. Wszystkich Świętych w 1850 roku. W prasie niemieckiej podano, że w latach 40. budował most w Krakowie.
29 marca 1848 roku zmarła w wieku 45 lat żona cieśli Anna, której pogrzeb odbył się 1 kwietnia na cmentarzu św. Jadwigi (zapis w księdze ewangelickiej). W 1857 roku pod datą 7 lipca zarejestrowano w księdze katolickiej zgon mistrza ciesielskiego Josepha Raschdorffa z przedmieścia, z adnotacją, że pozostawił troje pełnoletnich dzieci. To od nich jako spadkobierców rok później zakupił posesję mistrz garbarski Carl Fricke. Źródła podają, że w 1903 roku dom został zburzony.
W tym samym roku wydano w Berlinie broszurę o najmłodszym synu cieśli Raschdorffa, zatytułowaną „Zapis o życiu i twórczości architekta prof. Juliusa Carla Raschdorffa”. Okazją do ukazania się publikacji były trzy ważne wydarzenia w jego życiu. 30 kwietnia przypadała 50. rocznica uzyskania tytułu budowniczego, 2 lipca 80. rocznica urodzin i 2 września rozpoczęcie 50. semestru działalności pedagogicznej. W zamieszczonym życiorysie czytamy: Julius ukończył szkołę ludową w Pszczynie, następnie gimnazjum w Gliwicach, gdzie 7 października 1842 roku otrzymał świadectwo dojrzałości. W 1844 roku zdał w Opolu egzamin na mierniczego. Studiował na akademii budownictwa w Berlinie. Tam uzyskał w 1848 roku uprawnienia kierownika budowy i w 1853 roku budowniczego. Przez pewien okres czasu Julius Raschdorff pełnił funkcję architekta miejskiego w Kolonii. Wykładał w Wyższej Szkole Technicznej w Berlinie i na politechnice w Charlottenburgu. Jako architekt zaprojektował ponad 200 budowli, m.in. katedrę w Berlinie, kościoły, szkoły, muzea, biblioteki, szpitale, ratusze, sądy, dworce kolejowe, zamki, pałace, wille i nagrobki. Ponadto nadzorował kilkadziesiąt budowli. Broszura zawiera wykaz otrzymanych medali: 8 pruskich, 2 bawarskie, 1 heski, 1 szwedzki, 1 holenderski. Były to m. in. „Grosse goldene Medaille für Kunst“ (1896 r.), „Kronen Orden II Kl.” (1890 r.). Od 24 października 1884 roku przysługiwał mu tytuł królewskiego radcy stanu (Königliche Geheimer Regierungsrat).
Dziesiątego lipca 1903 roku pszczyński burmistrz Robert Saalmann oraz radni: Langner, Satory, Frystatzki i Staudinger podjęli uchwałę o nazwaniu placu przed nowym budynkiem Sądu Obwodowego w Pszczynie „Placem Raschdorffa”.
W akcie zgonu tego słynnego architekta podano, że urodzony w Pszczynie prof. dr Julius Carl Raschdorff, wyznania katolickiego, zamieszkały w Berlinie, zmarł w Waldsieversdorf 12 sierpnia 1914 roku. Żonaty z Jenny z domu Petitpiere, miał pięcioro dzieci. Jego syn Otto (1854 -1915 ) był również znanym architektem.



Małgorzata Tomczykiewicz
Opracowano
na podstawie materiałów zasobu
Archiwum Państwowego w Pszczynie
powrót

Więcej znajdziesz w Głosie Pszczyńskim

Aktualny numer

Numer 10 (11 lipca 2019r.)

Archiwum numerów

  • Numer 9, 13 czerwca 2019r.
  • Numer 8, 23 maja 2019r.
  • Numer 7, 9 maja 2019r.
  • Numer 6, 18 kwietnia 2019r.
  • Numer 5, 28 marca 2019r.
  • Numer 4, 14 marca 2019r.
więcej