Sally Hamburger - adwokat i notariusz

W Pszczynie na początku XX wieku działało kilku adwokatów. Jednym z nich był Sally Hamburger, przybyły do miasta 18 maja 1911 roku. Swoją kancelarię prowadził w kamienicy na rynku, dzisiaj zwanej „Pod Żubrem”, która wówczas należała do restauratora Jacoba Bobreka.

W Pszczynie nie zachowało się wiele pamiątek po Hamburgerze. Artykuł ten opracowałem przede wszystkim na podstawie wspomnień i dokumentów otrzymanych od jego córki Fanny van der Valde i wnuczki Barbary Price, zamieszkałych w Wielkiej Brytanii.
Sally Hamburger urodził się 27 czerwca 1882 roku w Królewskiej Hucie (dzisiaj Chorzów), jako syn miejscowego kupca Adolfa Hamburgera i jego żony Emilii z domu Wachsner, oboje wyznania mojżeszowego. 21 grudnia 1911 roku zawarł związek małżeński w Królewskiej Hucie z Rosalie Else Koslowski, urodzoną tamże 22 sierpnia 1884 roku, córką kupca Bernharda Koslowskiego i Fanny z domu Hannes. Para doczekała się dwoje dzieci, które urodziły się w Pszczynie: Heinza Juliusa (ur. 21 listopada 1913) i Fanny Liselotte (ur. 29 listopada 1919).
Pięć dni po przybyciu do Pszczyny, na łamach lokalnej gazety „Öffentlicher Anzeiger für den Kreis Pless”, opublikował ogłoszenie z propozycją objęcia stanowiska pomocnika w jego kancelarii przez absolwenta szkoły średniej, wyróżniającego się dobrym charakterem pisma. Podobne ogłoszenie pojawiło się także w lipcu 1914 roku.
17 listopada 1914 roku został zmobilizowany i wysłany na front. 2 listopada 1918 roku został zwolniony ze służby wojskowej i powrócił do Pszczyny, o czym 24 grudnia poinformował na łamach lokalnej prasy i ponownie otworzył swoją kancelarię adwokacką. 25 listopada 1919 roku uzyskał uprawnienia notariusza. Oprócz pracy zawodowej, aktywnie działał na rzecz miejscowej społeczności żydowskiej. Przez dwie kadencje pełnił funkcję członka Rady Reprezentantów Gminy Synagogalnej w Pszczynie: w latach 1912 - 1917 i 1918 - 1921 (kadencja trwała do 1923 roku).
Pod koniec 1921 roku Sally Hamburger wraz z rodziną zdecydował się opuścić Pszczynę, o czym 11 października poinformował na łamach lokalnej prasy, przy okazji dziękując mieszkańcom miasta i przyjaciołom. Po przeprowadzce zamieszkał przy Stolzenfelsstraße 2 w berlińskiej dzielnicy Karlshorst, gdzie od tego czasu prowadził też swoją kancelarię adwokacką. W 1933 roku, po dojściu partii nazistowskiej do władzy, został pozbawiony prawa wykonywania zawodu. Mimo tego 11 maja 1935 roku został odznaczony Krzyżem Honorowym za Wojnę 1914 - 1918.
28 marca 1942 roku wraz z żoną został deportowany z Berlina do getta w Piaskach, skąd następnie trafił do obozu koncentracyjnego w Trawnikach, gdzie został zamordowany.
Dzieci Hamburgerów przeżyły wojnę. Heinz Julius 11 listopada 1938 roku, dwa dni po nocy kryształowej, został aresztowany i zesłany do obozu w Sachsenhausen, gdzie przebywał do 23 grudnia. Po uwolnieniu opuścił Niemcy i udał się do Stanów Zjednoczonych. Zmarł 14 kwietnia 2004 roku w Houston w stanie Teksas. W tym samym czasie do Wielkiej Brytanii wyemigrowała Fanny Liselotte z mężem Henrym van der Valde. Obecnie mieszka w Bury w hrabstwie Wielki Manchester.
14 września 2007 roku Sally Hamburger wraz z żoną, bratem Martinem i bratową Käthe z domu Silbiger zostali upamiętnieni kostką pamięci, tzw. Stolperstein, umieszczoną w chodniku przed kamienicą przy Stolzenfelsstraße 2 w Berlinie.

Sławomir Pastuszka
powrót

Więcej znajdziesz w Głosie Pszczyńskim

Aktualny numer

Numer 10 (11 lipca 2019r.)

Archiwum numerów

  • Numer 9, 13 czerwca 2019r.
  • Numer 8, 23 maja 2019r.
  • Numer 7, 9 maja 2019r.
  • Numer 6, 18 kwietnia 2019r.
  • Numer 5, 28 marca 2019r.
  • Numer 4, 14 marca 2019r.
więcej